Dathlu Gwyddonwyr o’r Gymuned yng Nghynhadledd Castell Aberteifi
Daeth Gwyddonwyr o’r Gymuned o bob rhan o Orllewin Cymru at ei gilydd yng Nghastell Aberteifi ddydd Iau, 27 Mawrth, ar gyfer cynhadledd Gwyddonwyr o’r Gymuned Bwrdd Rheoli Maethynnau Gorllewin Cymru.
Daeth y digwyddiad â gwirfoddolwyr, arbenigwyr a sefydliadau ynghyd sy’n ymroddedig i fonitro a gwella ansawdd dŵr yn afonydd y rhanbarth.
Cynhaliwyd y gynhadledd gan Fwrdd Rheoli Maethynnau Gorllewin Cymru, a darparodd llwyfan i ddathlu cyflawniadau gwyddonwyr o’r gymuned, rhannu profiadau a thrafod heriau monitro ansawdd dŵr. Cefnogwyd y digwyddiad gan Adran Gwyddoniaeth, Arloesi a Thechnoleg Llywodraeth y DU drwy’r Prosiect Cyflymu Cysylltedd Gwledig, sy’n anelu at gryfhau seilwaith digidol ar gyfer monitro amgylcheddol.
Arddangos arloesedd ac effaith
Arddangos arloesedd ac effaith
Cymerodd y mynychwyr ran mewn arddangosiadau technegol byw i ddadansoddi samplau dŵr, gan gynnig cipolwg ymarferol ar y technegau gwyddonol diweddaraf. Amlygodd y digwyddiad hefyd gyfyngiadau offer monitro a maint y gwallau, gan danlinellu pwysigrwydd casglu data cywir.
Y tu hwnt i agweddau technegol, roedd y gynhadledd yn cydnabod yr amrywiaeth o sgiliau y mae gwyddonwyr o’r gymuned yn eu cyflwyno i ymdrechion amgylcheddol, gan gydnabod bod eu cyfraniadau yn ymestyn ymhell y tu hwnt i arbenigedd gwyddonol a thechnegol. Archwiliodd trafodaethau sut y gall mentrau monitro dan arweiniad y gymuned yrru newid cadarnhaol, gan ddylanwadu ar bolisïau lleol a gwella strategaethau cadwraeth.
Y tu hwnt i agweddau technegol, roedd y gynhadledd yn cydnabod yr amrywiaeth o sgiliau y mae gwyddonwyr o’r gymuned yn eu cyflwyno i ymdrechion amgylcheddol, gan gydnabod bod eu cyfraniadau yn ymestyn ymhell y tu hwnt i arbenigedd gwyddonol a thechnegol. Archwiliodd trafodaethau sut y gall mentrau monitro dan arweiniad y gymuned yrru newid cadarnhaol, gan ddylanwadu ar bolisïau lleol a gwella strategaethau cadwraeth.
Llwyfan ar gyfer cydweithio a gweithredu
Rhannodd grwpiau o wyddonwyr o’r gymuned o Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin a Cheredigion – gan gynnwys Achub y Teifi, Achub y Tywi a Phrosiect Cleddau – eu profiadau.
Dywedodd Angela Towler, gwyddonydd o’r gymuned ymroddedig: “Mae bod yn wyddonydd o’r gymuned yn ymwneud â mwy na dim ond casglu data; mae’n ymwneud â chymryd camau i amddiffyn y lleoedd rydyn ni’n poeni amdanynt. Mae’r gynhadledd yn enghraifft o sut mae’r Bwrdd Rheoli Maethynnau wedi helpu rhoi llais i Wyddonwyr o’r Gymuned. Mae wedi bod yn gyfle anhygoel i gysylltu ag eraill sy’n angerddol am wella ein hafonydd. Mae’n galonogol gweld ein hymdrechion yn cael eu cydnabod, ac rwy’n gobeithio bod mwy o bobl yn cael eu hysbrydoli i gymryd rhan. Mae pob sampl rydyn ni’n ei gymryd a phob darn o ddata rydyn ni’n ei gasglu yn ychwanegu at y darlun ehangach, gan helpu i yrru newid go iawn.”
Edrych ymlaen
Dywedodd Angela Towler, gwyddonydd o’r gymuned ymroddedig: “Mae bod yn wyddonydd o’r gymuned yn ymwneud â mwy na dim ond casglu data; mae’n ymwneud â chymryd camau i amddiffyn y lleoedd rydyn ni’n poeni amdanynt. Mae’r gynhadledd yn enghraifft o sut mae’r Bwrdd Rheoli Maethynnau wedi helpu rhoi llais i Wyddonwyr o’r Gymuned. Mae wedi bod yn gyfle anhygoel i gysylltu ag eraill sy’n angerddol am wella ein hafonydd. Mae’n galonogol gweld ein hymdrechion yn cael eu cydnabod, ac rwy’n gobeithio bod mwy o bobl yn cael eu hysbrydoli i gymryd rhan. Mae pob sampl rydyn ni’n ei gymryd a phob darn o ddata rydyn ni’n ei gasglu yn ychwanegu at y darlun ehangach, gan helpu i yrru newid go iawn.”
Edrych ymlaen
Er bod heriau yn parhau i sicrhau cysondeb, cymhariaeth a defnydd effeithiol o ddata, atgyfnerthodd y digwyddiad fod gweithredu dan arweiniad y gymuned yn rym pwerus wrth fynd i'r afael â materion amgylcheddol.
Wrth siarad yn y digwyddiad, dywedodd y Cynghorydd Clive Davies, Aelod Cabinet dros yr Economi ac Adfywio Cyngor Sir Ceredigion a Chadeirydd y Bwrdd Rheoli Maethynnau: "Mae'n ysbrydoledig gweld cymaint o unigolion ymroddedig yn dod at ei gilydd i ddiogelu ein hafonydd. Mae gwyddonwyr o’r gymuned yn chwarae rôl hanfodol wrth dynnu sylw at ffynonellau llygredd a darparu data gwerthfawr sy'n llywio polisi a gweithredu. Mae'r gynhadledd heddiw yn dathlu eu gwaith caled, eu hymrwymiad, a'r effaith y maent yn ei chael ar ddiogelu ein hamgylchedd naturiol. Rwy'n annog pawb i archwilio sut y gallant gymryd rhan a gwirio sut mae eu gweithredoedd eu hunain yn cyfrannu at ddyfrffyrdd glanach, iachach."
Bydd y Bwrdd Rheoli Maetholion yn parhau i gefnogi a chydweithio â gwyddonwyr o’r gymuned i wella ansawdd dŵr ac iechyd afonydd ledled y rhanbarth. Mae eu gwaith pwysig wedi bod yn bosibl trwy gyllid gan Lywodraeth Cymru sy'n cydnabod pwysigrwydd yr afonydd gwerthfawr hyn i genedlaethau'r dyfodol'. Edrychwch ar eu prosiectau a'u hadnoddau diweddaraf yn y Porth Bwrdd Rheoli Maethynnau a'r sylfaen dystiolaeth system gwybodaeth ddaearyddol (GIS): Bwrdd Rheoli Maetholion
I weld y dudalen Monitro a Dangosfwrdd Gwyddoniaeth Dinasyddion Teifi, sy’n olrhain ac yn rhannu data ansawdd dŵr gwyddonwyr o’r gymuned ar gyfer Afon Teifi, ewch i: Monitro a Dangosfwrdd Gwyddoniaeth Dinasyddion - Cyngor Sir Ceredigion
Mae'r dangosfwrdd yn rhan greiddiol o Brosiect Monitro Maethynnau Teifi, a ariennir gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU ac a weinyddir gan dîm Cynnal y Cardi, Cyngor Sir Ceredigion ac fe'i cyflwynir ar y cyd â Bwrdd Rheoli Maethynnau Gorllewin Cymru a'i randdeiliaid. Fe'i cefnogir gan brosiect Cyflymydd Cysylltedd Gwledig (RCA), y mae'r Cyngor yn rhan ohono ac sy'n cael ei ariannu gan Adran Gwyddoniaeth Llywodraeth y DU, Arloesi a Thechnoleg (DSIT).
Wrth siarad yn y digwyddiad, dywedodd y Cynghorydd Clive Davies, Aelod Cabinet dros yr Economi ac Adfywio Cyngor Sir Ceredigion a Chadeirydd y Bwrdd Rheoli Maethynnau: "Mae'n ysbrydoledig gweld cymaint o unigolion ymroddedig yn dod at ei gilydd i ddiogelu ein hafonydd. Mae gwyddonwyr o’r gymuned yn chwarae rôl hanfodol wrth dynnu sylw at ffynonellau llygredd a darparu data gwerthfawr sy'n llywio polisi a gweithredu. Mae'r gynhadledd heddiw yn dathlu eu gwaith caled, eu hymrwymiad, a'r effaith y maent yn ei chael ar ddiogelu ein hamgylchedd naturiol. Rwy'n annog pawb i archwilio sut y gallant gymryd rhan a gwirio sut mae eu gweithredoedd eu hunain yn cyfrannu at ddyfrffyrdd glanach, iachach."
Bydd y Bwrdd Rheoli Maetholion yn parhau i gefnogi a chydweithio â gwyddonwyr o’r gymuned i wella ansawdd dŵr ac iechyd afonydd ledled y rhanbarth. Mae eu gwaith pwysig wedi bod yn bosibl trwy gyllid gan Lywodraeth Cymru sy'n cydnabod pwysigrwydd yr afonydd gwerthfawr hyn i genedlaethau'r dyfodol'. Edrychwch ar eu prosiectau a'u hadnoddau diweddaraf yn y Porth Bwrdd Rheoli Maethynnau a'r sylfaen dystiolaeth system gwybodaeth ddaearyddol (GIS): Bwrdd Rheoli Maetholion
I weld y dudalen Monitro a Dangosfwrdd Gwyddoniaeth Dinasyddion Teifi, sy’n olrhain ac yn rhannu data ansawdd dŵr gwyddonwyr o’r gymuned ar gyfer Afon Teifi, ewch i: Monitro a Dangosfwrdd Gwyddoniaeth Dinasyddion - Cyngor Sir Ceredigion
Mae'r dangosfwrdd yn rhan greiddiol o Brosiect Monitro Maethynnau Teifi, a ariennir gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU ac a weinyddir gan dîm Cynnal y Cardi, Cyngor Sir Ceredigion ac fe'i cyflwynir ar y cyd â Bwrdd Rheoli Maethynnau Gorllewin Cymru a'i randdeiliaid. Fe'i cefnogir gan brosiect Cyflymydd Cysylltedd Gwledig (RCA), y mae'r Cyngor yn rhan ohono ac sy'n cael ei ariannu gan Adran Gwyddoniaeth Llywodraeth y DU, Arloesi a Thechnoleg (DSIT).
Mae prosiect Monitro Maetholion Teifi (TNM) yn chwilio am fwy o wirfoddolwyr i ymuno yn 2025. Os hoffech helpu i brofi dŵr, gwirio am lygredd, a dysgu mwy am ddiogelu'r amgylchedd, dyma'ch cyfle! I gael rhagor o wybodaeth am sut i gymryd rhan ym Mhrosiect Monitro Maetholion Teifi, cysylltwch â: NMB@carmarthenshire.gov.uk